ÖÙÔÇÓ    ÊÏÍÔÏÃËÏÕ

Ï Öþôçò Êüíôïãëïõ (ÁðïóôïëÝëçò) ãåííÞèçêå óôï Áúâáëß (ÊõäùíéÝò) ôçò ÌéêñÜò Áóßáò ôï 1896. Ãéüò ôïõ ÍéêïëÜïõ ÁðïóôïëÝëëç êáé ôçò ÄÝóðïéíáò. ÏñöÜíåøå áðü ðáôÝñá óå ìéêñÞ çëéêßá, è' áíáôñáöåß áðü ôïí èåßï ôïõ Óô.Êüíôïãëïõ, çãïýìåíï ôçò ÌïíÞò Áã.ÐáñáóêåõÞò, óôïí ïðïßï ïöåßëåôáé êáé ôï áðü åõãíùìïóýíç õéïèåôçìÝíï åðþíõìï.

To 1913 ìåôáâáßíåé óôçí ÁèÞíá êáé åããñÜöåôáé óôç Ó÷ïëÞ Êáëþí Ôå÷íþí. Ôï 1916 èá âñåèåß óôï Ðáñßóé, üðïõ åãêáèßóôáôáé, Ý÷ïíôáò åãêáôáëåßøåé ôç Ó÷ïëÞ êáé ôáîéäåýïíôáò (áðü ôï 1914) óôçí Åõñþðç.

ÕðÞñîå Ýíáò èáõìÜóéïò æùãñÜöïò âõæáíôéíÞò ôå÷íïôñïðßáò êé Ýíáò ðåæïãñÜöïò åíôåëþò îå÷ùñéóôüò, éäéüñõèìïò êáé áíåðáíÜëçðôïò. Ï ðñþôïò ìåãÜëïò ðüëåìïò ôïí âñÞêå óôï Ðáñßóé, üðïõ óðïýäáæå æùãñáöéêÞ. To 1919 ãýñéóå óôçí ðáôñßäá ôïõ êáé ôï 1922, îåñéæùìÝíïò áðü ôá ÷þìáôÜ ôïõ, Þñèå êáé åãêáôáóôÜèçêå óôçí ÁèÞíá ïñéóôéêÜ.

Óôçí ÁèÞíá, ôï 1923, Ýêáíå ôçí ðñþôç åìöÜíéóÞ ôïõ óôçí ðíåõìáôéêÞ æùÞ ìå ôï Ýñãï, «Pedro Kazas» êáé áìÝóùò åðéâëÞèçêå óôï ÷þñï ôïõ. Ôï âéâëßï áõôü ìå ôéò ãïçôåõôéêÝò èáëáóóéíÝò éóôïñßåò êáé ðåñéðÝôåéåò, óõãêéíåß Ýùò óÞìåñá ôïí áíáãíþóôç. Ìå ìéá ãëþóóá ôñá÷éÜ, áëëÜ êáèáñÞ êáé Üäïëç, ìå ðïëý ÷ñþìá, ðïëý ðáëìü êáé åíôåëþò ðñïóùðéêü ôüíï, ôï âéâëßï ôïõ, áõôü, ôï áñéóôïýñãçìÜ ôïõ, Ýãéíå äåêôü óáí Ýíá óçìáíôéêü ãåãïíüò óôç ëïãïôå÷íßá ìáò.

Ï Êüíôïãëïõ õðÞñîå Ýíá áíÞóõ÷ï ðíåýìá óå üëç ôïõ ôç æùÞ. Ôáîßäåøå óôá ðÝñáôá ôçò ãçò ãéá íá ÷áñåß ôçí ïìïñöéÜ ôïõ êüóìïõ üëïõ' êáé íá ãíùñßóåé ôéò ÷áñÝò, ôéò ðßêñåò, ôïõò êáçìïýò, ôéò ëá÷ôÜñåò, ôç öôþ÷åéá êáé ôç ìéæÝñéá ôùí áíèñþðùí' ôçí áðåëðéóìÝíç áãùíßá ôïõ äõóôõ÷éóìÝíïõ, êáé ôçí ðáñÜëïãç áðëçóôßá ôïõ ðëïýóéïõ. Åôóé, ðëçììõñéóìÝíïò áðü óðáñáêôéêÜ âéþìáôá êáé ìíÞìåò äáíôéêÞò êüëáóçò, ñß÷ôçêå óôç æùãñáöéêÞ, êáëïãÝñåøå ãéá ìåñéêÜ ÷ñüíéá óôï «Áãéïí Ïñïò» (1923), ðñïóðáèþíôáò íá ëõôñùèåß áðü ôï ðÝëáãïò ôùí ìåôáöõóéêþí ôïõ ïñáìÜôùí, êïíôÜ óôç æåóôÞ ðáñïõóßá ôïõ Èåïý. ÆùãñÜöéóå ðïëëÝò åêêëçóßåò, óôçí ÁèÞíá êáé áëëïý, êáé ðñùôïóôÜôçóå óôçí áíáóôÞëùóç ðáëéþí âõæáíôéíþí åéêüíùí êáé åéêïíïãñáöéþí óå äéÜöïñá ìïõóåßá êáé ìïíáóôÞñéá (ÌõóôñÜò). Óýã÷ñïíá üìùò ôïí áðáó÷ïëïýóáí æùçñÜ êáé ôá ëïãïôå÷íéêÜ èÝìáôá. ÆùãñáöéêÞ êáé ðåæïãñáößá óôÜèçêáí ôá äõü êýñéá âÜèñá ôçò äçìéïõñãéêÞò ôïõ ðñïóðÜèåéáò.

Ìïëïíüôé ç øõ÷Þ ôïõ Ýìåéíå ãéá ðÜíôá óôçí ÁíáôïëÞ, áãÜðçóå êáé ôç íÝá ôïõ ðáôñßäá êáé ôç æùãñÜöéóå ìå ðÜèïò óôá ãñáðôÜ ôïõ. Ç åëëçíéêÞ öýóç ôïí èÜìðùíå êáé ôïí ìÜãåõå. Ôá äÝíôñá, ôá öõôÜ, ôá ëïõëïýäéá, ôá öôù÷Ü ÷ïñôáñÜêéá, ôá ðïõëéÜ, ôá âïõíÜ, ïé ëüöïé, ïé êÜìðïé, ïé ñåìáôéÝò, ô' áðüêñõöá åêêëçóÜêéá, ïé êüëðïé, ôá ëéìáíÜêéá êé ïé êüñöïé ôçò èÜëáóóáò' ï ïõñáíüò, ô' áóôÝñéá, ç ñïäïäÜêôõëç áõãÞ êáé ôá ãáñýöáëá ôïõ äåéëéíïý ôïí Ýöåñíáí ðéü êïíôÜ óôï Èåü êáé óôÜëáæáí óôçí øõ÷Þ ôïõ ãáëÞíç êáé óéãïõñéÜ.

Ôá ðåñéóóüôåñá üìùò Ýñãá ôïõ, âñßóêïíôáé Ýîù áðü ôï êëßìá ôçò ÅëëÜäáò. Óôéò óåëßäåò áõôþí ôùí Ýñãùí áíáâéþíåé ôï ðïëõðëçèÝóôåñï ìùóáúêü ôýðùí êáé áíèñþðéíùí ÷áñáêôÞñùí: ÊïõñóÜñïé êáé ôáîéäåõôÜäåò, ëçóôÝò, Üãéïé, äáßìïíåò, ìÜãéóóåò, óôñáôïêüðïé, Áãáñçíïß, ðïëåìéóôÝò, áöåíôÜäåò, äïýëïé, êïíôñáìðáôæÞäåò (ëáèñÝìðïñïé) êáé êïôóáìðÜóçäåò. Áíèñùðïé ðïõ ôïõò óðñþ÷íåé ôï «êïýñóïò» êáé ôïõò ôõöëþíåé ç ëáãíåßá, ðïõ ôïõò êáßåé ôï ðÜèïò êáé ôïõò óêåðÜæåé ôï ñÜóï. Áíèñùðïé ôïõ êáñáâéïý êáé ôçò èÜëáóóáò, ôùí êÜóôñùí êáé ôùí ìïíáóôçñéþí' ëéáíéóìÝíïé áðü ôïí êÜìáôï ôïõ çìåñÞóéïõ ìü÷èïõ Þ ôç ëåçëáóßá ôçò Ýíôïíçò æùÞò. Ïëïé ôïõò, üìùò, åßíáé äåìÝíïé ìå ôç ãçò, ìå ôï öüâï ôçò áìáñôßáò êáé ôïí ïßóôñï ôçò óùôçñßáò. Áõôïýò ôïõò áíèñþðïõò, ðïõ ôïõò æùãñáößæåé áíÜãëõöá óôï Ýñão ôïõ, ÁäÜìáóôåò øõ÷Ýò, ï Êüíôïãëïõ áéóèÜíèçêå ôçí áíÜãêç íá ôïõò äéêáéïëïãÞóåé. ÃñÜöåé óôçí åéóáãùãÞ ôïõ ðáñáðÜíù âéâëßïõ:

«ÁäÜìáóôåò øõ÷Ýò. ÊïõñóÜñïé êáé ôáîéäåõôÜäåò, ðïõ ôñáâÞîáíå óôç æùÞ ôïõò ðïëëÝò áíáðïäéÝò êáé âÜóáíá, ìéá ðïõ ðáëÝøáíå ìå ôÝôïéá áöïâßá, þóôå íá ìðïñïýí íá óôáèïýíå óáí ðáñÜäåéãìá ãéá ìáò, ãéá íá ìç ÷Üíïõìå ôï èÜññïò ìáò óå êÜèå ðåñßóôáóç ôçò æùÞò ìáò, áäéÜöïñï áí êÜðïéïé áð' áõôïýò Þôáíå êáêïýñãïé êáé öïíéÜäåò».

Êáé óõìðëçñþíåé ôçí áðïëïãßá ôïõ:

«Óôá ðéï ðáëéÜ, ðïëëïß Üíèñùðïé ðáßñíáíå ôá ìÜôéá ôïõò êáé ðçãáßíáíå óå ÷þñåò ðïõ Þôáíå êëåéäùìÝíåò áðü ÷ôßóåùò ôïõ êüóìïõ, ãéá í' áðï÷ôÞóïõíå ðëïýôç Þ í' áðïèÜíïõíå. Ïé ðåñéóóüôåñïß ôïõò Þôáíå áãñïßêïé , óõ÷íÜ Þôáíå öïíéÜäåò áðü ðñéí ç ãéíüíôáíå öïíéÜäåò áðü ôéò óêëçñÝò ðåñéóôÜóåéò ðïõ âñéóêüíôáíå. Ðëçí åß÷áíå ôçí éäÝá ðùò áõôïß Þôáíå áäéêçìÝíïé êáé ðùò âÜæáíå êÜôù ôç æùÞ ôïõò êáé ôçí êåñäßæáíå ìå ôï óðáèß ôïõò. Áðü ôá ðïëëÜ âÜóáíá ðïõ ôñáâÞîáíå ôïýôïé ïé äõóôõ÷éóìÝíïé, óáí íá îåðëýíáíå ôéò áìáñôßåò ôïõò, êáé üëá ôá êáêÜ öõóéêÜ ôïõò ... ».

Åäþ Ýxoõìå ïëüêëçñï ôïí Êüíôïãëïõ. Ôïí ëïãïôÝ÷íç êáé ôïí ðéóôü. Ï Ýíáò ðçãáßíåé êïíôÜ óôïí Üíèñùðï, ôïí íéþèåé, óáóôßæåé ìå ôç äýíáìç êáé ìå ôçí áíôï÷Þ ôïõ, ôïí èáõìÜæåé' ï Üëëïò ôïí óõã÷ùñåß.

«Ï ìýèïò êáé ç éóôïñßá - ãñÜöåé ï Ìé÷. ÐåñÜíèçò - äéáóôáõñþíïíôáé óôïí Êüíôïãëïõ, üðùò äéáóôáõñþíåôáé åðßóçò ç ðïßçóç êáé ç Ýêóôáóç. Åßíáé Ýíáò åõóõãêßíçôïò ìõèïðëÜóôçò, ìå ôçí áöÝëåéá ëáúêïý áöçãçôÞ, Ýìðëåïõ áðü ðßóôç êáé îÜöíéáóìá».

O Öþôçò Êüíôïãëïõ ôéìÞèçêå ìå ôïí "ÔáîéÜñ÷ç ôïõ Öïßíéêïò", âñáâåßï ôçò Áêáäçìßáò Áèçíþí ôï 1960 êáé ìå ôï Áñéóôåßï ÃñáììÜôùí êáé Ôå÷íþí ôïõ ßäéïõ éäñýìáôïò.

ÐÝèáíå óôçí ÁèÞíá ôï 1965.